· 12:17 UTC · 3 min lektury
Europol ostrzega: portfele kryptowalutowe głównym ryzykiem ataków kwantowych
Europol, agencja Unii Europejskiej ds. egzekwowania prawa, opublikowała dwa raporty ostrzegające przed zagrożeniami ze strony komputerów kwantowych dla sektora kryptowalut. Główny wniosek: to portfele kryptowalutowe, a nie same blockchainy, są najbardziej narażone na przyszłe ataki. Choć maszyny zdolne do łamania obecnych zabezpieczeń jeszcze nie istnieją, Europol wzywa branżę i decydentów do natychmiastowego rozpoczęcia przygotowań.
Klucze publiczne jako pięta achillesowa
Raport Quantum Computing and Cryptocurrencies, przygotowany przez Europejskie Centrum ds. Cyberprzestępczości (EC3), wskazuje portfele jako „główny punkt ekspozycji na zagrożenia kwantowe”. Wynika to z konstrukcji kryptografii asymetrycznej: każdy portfel posiada parę kluczy – prywatny, służący do autoryzacji transakcji, i publiczny, widoczny w sieci. Wystarczająco silny komputer kwantowy mógłby wyprowadzić klucz prywatny z ujawnionego klucza publicznego, przejmując kontrolę nad środkami.
„Kryptowaluty nie upadną z powodu komputerów kwantowych” – stwierdza raport, zalecając jednocześnie „proaktywną obronę”.
Funkcje skrótu (hash), które zabezpieczają historię blockchaina i proces wydobycia, pozostają w dużej mierze odporne na ataki kwantowe. Złamanie 256-bitowego hasha wymagałoby liczby operacji określanej jako „astronomicznie wysoka przy przewidywalnej technologii”.
Miliony bitcoinów z odsłoniętymi kluczami
Skala problemu jest już znacząca. Według danych Glassnode, cytowanych przez Decrypt, 6,04 mln BTC (30,2% podaży) ma ujawnione klucze publiczne. CoinDesk podaje natomiast liczbę 6,9 mln BTC, wskazując szczególnie na adresy z wczesnych lat Bitcoina, tzw. ery Satoshiego, oraz długo uśpione portfele. Klucze, które raz znalazły się w łańcuchu, nie mogą zostać zabezpieczone po fakcie – jedynym rozwiązaniem jest prewencyjna migracja środków do nowych, bezpieczniejszych portfeli, zanim atak stanie się możliwy.
Europol podkreśla, że moment przełomowy – często nazywany Q-Day – może nadejść szybciej, niż się spodziewano. IBM celuje w stworzenie odpornego na błędy komputera kwantowego do 2029 roku, a podobne ambicje mają Microsoft i Google. Ankieta z 2025 roku wśród 32 ekspertów oszacowała prawdopodobieństwo złamania szyfrowania RSA-2048 w ciągu 24 godzin w ciągu najbliższej dekady na 28–49%.
Kosztowna i długotrwała migracja
Przejście na kryptografię post-kwantową to nie tylko kwestia aktualizacji oprogramowania. Sygnatury zgodne ze standardami NIST są od 10 do 120 razy większe niż obecnie używany algorytm ECDSA. W przypadku Bitcoina oznaczałoby to przeciążenie przestrzeni blokowej, wzrost opłat i spowolnienie potwierdzeń. Raport przytacza badanie z 2024 roku, według którego migracja wszystkich niewydanych wyjść transakcji (UTXO) wymagałaby co najmniej 76 dni skumulowanego przestoju sieci. Gdyby na ten cel przeznaczyć 25% każdego bloku, proces wydłużyłby się do około 300 dni.
Wyzwaniem nie jest więc znalezienie zastępczej kryptografii, lecz przekonanie globalnej, zdecentralizowanej sieci do jej przyjęcia, zanim podatne portfele staną się celem. W czerwcu Coinbase wezwało deweloperów do rozpoczęcia prac migracyjnych, a Ripple i Stellar Development Foundation opublikowały już własne mapy drogowe. W lipcu dziewięć firm, w tym BlackRock, Coinbase i Strategy, przeznaczyło łącznie 15 mln dolarów na trzyletnie badania nad bezpieczeństwem Bitcoina, w tym obroną kwantową.
„Zbieraj teraz, odszyfruj później” i kolejne kroki
Drugi raport, Harvest Now, Decrypt Later, opracowany z Uniwersytetem Karola III w Madrycie, analizuje taktykę przechwytywania zaszyfrowanych danych dziś, by odszyfrować je w przyszłości. Protokoły takie jak TLS, SSH czy OpenPGP uznano za podatne, choć „obecnie nie ma wyraźnych dowodów” na systematyczne wykorzystywanie tej techniki na dużą skalę. Europol rekomenduje powołanie grupy roboczej pod przewodnictwem Komisji Europejskiej, z udziałem agencji ENISA i unijnego urzędu ds. przeciwdziałania praniu pieniędzy, która będzie regularnie informować decydentów.
Amerykański NIST zaproponował wycofanie najpowszechniejszych obecnie konfiguracji klucza publicznego do 2030 roku i całkowite odejście od klasycznej kryptografii asymetrycznej do 2035 roku. Dla sektora płatności kryptowalutowych bardziej bezpośrednim zagrożeniem niż retrospektywne deszyfrowanie są ataki „just-in-time” – wyprowadzenie klucza prywatnego w krótkim oknie między ujawnieniem klucza publicznego a potwierdzeniem transakcji.